«حمید نوجوان چهارده ساله‌ای است که می گوید: پدر و مادرم به من شک دارند، شب به شب باید گزارش کار روزانه برای پدر و مادرم تنظیم کنم، از دوستانم بگویم، اینکه در مدرسه چه کردیم، چه گفتیم، چه پیام هایی رد و بدل کردیم، و … والدین من دوستانم را می شناسند و مدام با آن ها در تماس هستند، رمز ورود به تلفن همراه و تب لت من را هم می دانند، هیچ حق اعتراض ندارم، با کوچکترین شکایتی مرا متهم به خطاکاری می کنند. آن‌ها متوجه نمی‌شوند من چی میگم، آن‌ها نمی‌دانند با این اعمالشان، من را بیشتر از خودشان دور می کنند. از دستشان کلافه شده ام».

متاسفانه برخی از والدین، اطلاع از به دلیل نگرانی های غیرضروری و بیش از حد معمول، مدام در تلاش هستند تا از تمامی کارهای فرزندشان باخبر شوند، آن هم نه از راه درست. آن ها اتاق فرزندشان را می گردند، پیام های خصوصی فرزندشان را می خوانند، کامپیوتر و دفتر خاطرات او را وارسی می کنند تنها به این دلیل که اگر مدرکی دال بر اشتباه فرزندشان پیدا کردند، سریعتر بتوانند جلوی پیشروی آن را بگیرند. نگرانی والدین، بیشتر بر کنترل رفت و آمدهای نوجوانانشان و ترس از کشیده شدن آنها به بیراه است. اما آیا با این کار، مانع از کشیده شدن فرزندان خود به بیراهه می شوند؟

پژوهش‌های روان‌شناسی نشان داده‌اند که بسیاری از نوجوانان، به خاطر مقابله و لجبازی با رفتارهای افراطی والدین در مراقبت ها و نشان دادن حس استقلال خود، مجبور شده اند راهی را انتخاب کنند که کاملا مغایر با آموخته ها و خواسته های والدین شان است، انتخاب مسیری که صرفا از سر لجبازی و مقاومت در برابر آن‌هاست.

پدر و مادر گرامی

حق دارید نگران باشید چرا که جامعه خیلی خطرناک است ولی افراط کردن آسیب بیشتری را متوجه نوجوان می کند. هنگامی که نوجوان از مشکلات و یا حتی از اشتباهات خودش با شما سخن می گوید، سعی کنید تنها یک شنونده فعال باشید و به هیچ وجه در غالب سرزنش و نصیحت، به مکالمه خود ادامه ندهید.

بی شک نظارت بر کار نوجوان و اطمینان یافتن از درستی مسیر انتخاب شده، برای والدین مهم و ضروری است، اما مشکل از جایی شروع می شود که برخی از والدین هیچ محدوده مشخص و یا روش مناسبی را برای این نظارت نمی شناسند و چه بسا استقلال، آزادی و اعتماد فرزندانشان را، به بهای نظارت کردن‌های افراطی از دست می دهند. افراط در نظارت و کنترل فرزندان، باعث می‌شود نوجوانان از والدین دور و دورتر شوند، اگر چه آزادی های بی حد و مرز هم بی قاعده و خطر آفرین است. مواجه شدن با مشکلات دوران نوجوانی، بسیار سخت و توانفرماست اما می توان رعایت اعتدال، هم به حس استقلال و آزادی نوجوانان احترام گذاشت، هم از گرفتار شدن آن ها در چرخه لجبازی جلوگیری کرد و هم اینکه به آن ها کمک کرد بدون اینکه اعتمادشان را به شما از دست دهند بحران نوجوانی را به خوبی و با موفقیت پشت سر بگذارند.

با خودتان کنار بیایید

گاهی ترس های افراطی و رفتارهای ناشی از آن‌ها تبدیل به وسواس می شود. حساسیت بیش از حد در قبال فعالیت های نوجوان، نه تنها در تربیت و اصلاح رفتار او مفید نیست بلکه موجب انزوا، مخفی کاری و حتی دروغ گویی او به شما خواهد شد. به همید دلیل باید با خودتان کنار بیائید و دست از چک کردن فرزندتان بردارید. اگر فرزندتان اعتماد شما را از دست بدهد، دیگه به هیچ وجه نمی توانید در این دوران اعتماد از دست رفته را بازسازی کرده و بازگردانید.

نظارت غیر مستقیم داشته باشید

نظارت مستقیم مخصوص دوران کودکی است. نوجوانان معمولاً توان تحمل نظارت مستقیم را ندارند و ممکن است در برابر آن، واکنش‌های بسیار تندی نشان دهند. نوجوان وقتی خودش را تحت نظارت مستقیم والدین بیند، احساس ناایمنی می کند و از این که والدینش برای حریم خصوصی او احترام قائل نیستند و مثل بچه ها با او رفتار می کنند عصبانی می شوند و شروع به لجبازی و مقابله جویی با والدین خواهند کرد. بنابراین برای جلوگیری از گرفتار شدن نوجوانان در این چرخه معیوب و آسیب زا، به فضای فکری و زندگی نوجوان نزدیک شوید، نیازهای او را لمس کنید، او را بفهمید. برای این کار سعی کنید از دریچه چشم نوجوانتان به دنیا نگاه کنید. با نوجوانتان دوست شوید و رفتار صمیمانه و محترمانه داشته باشید تا او راحت بتواند در مواقع لزوم از شما مشورت بگیرد. به صورت غیر مستقیم، از فواید دوستان خوب و معایب دوستان بد او را آگاه کنید. هیچ گاه نوجوان خود را با دیگران مقایسه نکنید.

نصیحت و سرزنش را کنار بگذارید

هنگامی که نوجوان از مشکلات و یا حتی از اشتباهات خود با شما سخن می گوید، سعی کنید تنها یک شنونده فعال باشید و به هیچ وجه در غالب سرزنش و نصیحت، به مکالمه تان ادامه ندهید. بهتر است راه‌ها و تصمیم گیری درست را با پرسش و یا آوردن مثالی برای او توضیح دهید. اجازه دهید فرزندتان فرصت فکر کردن داشته باشد و راه درست را خودش انتخاب کند. اگر متوجه رفتارهای لشتباه او شدید به طور غیر مستقیم، خطا بودن رفتارش را توضیح دهید و با در اختیار گذاشتن اطلاعات درست و واقعی،هم جلب اعتماد کنید و هم به او این اطمینان را بدهید که می دانید عاقل است و کاری را انجام می دهد که به صلاح است.

مهارت نه گفتن را به نوجوان بیاموزید

به جای ترس و نگرانی های بی مورد، سعی کنید مهارتهای ارتباطی و شناخت او از اصول ارتباط صحیح را افزایش دهید، به او بگوئید گاهی گفتن یک نه قاطعانه به درخواست ناموجه دیگران، نشان استقلال و اعتماد به نفس است. به او یادآور شوید بسیاری از افراد ممکن است چارچوبهای اخلاقی و شخصیتی مناسبی نداشته باشند و بنابر آن نیز رفتار کنند، اما او به عنوان یک فرد اگاه و مطلع باید بتواند بین درخواست خوب و بد تمایز قائل شد و با دادن پاسخ منفی به خواسته های نابجای دیگران، خود را از بسیاری از آسیب ها مصون نگاه داشت.

واژگان کلیدی: استقلال نوجوانان،روش های نظارت، نظارت غیرمستقیم، حریم خصوصی، کنترل حساسیت، نصیحت، سرزنش، گوش دادن فعال،مهارت نه گفتن

گردآوری و تألیف: نسرین اسماعیلیان، دانشجوی دکتری روان نشاسی بالینی

 روان درمانگر کودک و نوجوان،

 روان درمانگر زوجین و خانواده های در آستانه طلاق

 متخصص ذهن آگاهی

آیا نوجوانان واقعاً نیازمند فضای خصوصی و استقلال هستند؟

فرستادن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.