همه ما در در طول زندگی مان با افرادی روبه رو شده ایم که مدام از قیافه و وضع ظاهری شان گله و شکایت دارند. جلو آینه می روند، از بزرگی دماغ شان گرفته تا عدم تناسب چشم ها و اندازه نامتعادل گوش ها، شکل لب ها و خلاصه همه اعضای صورتشان می نالند. علاوه بر صورت، گاهی از عدم تناسب دیگر اعضای بدن آه و ناله می کنند و احساس زشت بودن همراه همیشگی این افراد است. اما آیا مشکل در ظاهر این افراد است؟ و آیا با جراحی زیبایی این احساس از بین می رود و خودشان را زیبا می دانند؟ آیا همه افرادی که از ظاهرشان ناراضی هستند اختلال خود زشت انگاری دارند؟

اختلال خود زشت انگاری بدنی چیست؟

در واقع اختلال خود زشت انگاری بدنی اشتغال ذهنی فرد به وجود نقصی تخیلی در ظاهر، چهره یا بدن می باشد، به طوری که زندگی اش را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. احتمال دارد خیال کند بینی خیلی بزرگی دارد یا گونه ها و چشم هایش خیلی کوچک یا بزرگ است و… در حالی که عمدتا بیشتر این عیب ها فقط در خیال این افراد وجود دارد و بقیه متوجه آنها نمی شوند. مثلا هنگامی که از بینی خود صحبت می کنند، به طور اغراق آمیزی آن را زشت و بد ترکیب

می خوانند. همان طور که گفته شد این افراد ممکن است این احساس را نه تنها در مورد اعضای صورت شان، بلکه در مورد تک تک اعضای بدن شان داشته باشند. بعضی از این افراد دست به عمل جراحی زیبایی می زنند، ولی همچنان ناراضی هستند. گاهی بارها زیر تیغ جراحان زیبایی می رونند، شکل ظاهری-شان تغییر می کند اما دید این افراد همجنان پابرجا می ماند و خود را زشت می دانند و همیشه از نتیجه عمل ناراضی هستند. اگر بارها از زبان شما یا دیگران بشنوند که” تو که خوبی اصلا صورتت کاملا طبیعیه” و خلاصه تعریف و تمجید هم بشوند، فایده ندارد.

در افراد مبتلا به اختلال خود زشت انگاری بدنی به مرور، این خیالات و تصورات آنقدر قوت می گیرد که همه دغدغه فرد در زندگی، تلاش برای تغییر نقص جسمی اش می شود و این دل مشغولی، تمام کارکردهای شغلی، اجتماعی و کل زندگی اش را تحت تاثیر قرار می دهد. گاهی ممکن است از حضور در اجتماع کناره گیری کنند. البته ممکن است این افراد واقعا نقصی هم در بدن شان داشته باشند، اما واقعیت این است که تصوری که آنها نسبت به این نقص دارند بسیار بیشتر و اغراق آمیز تر از آن چیزی است که واقعا وجود دارد.

میزان شیوع اختلال خود زشت انگاری بدنی

بر اساس تحقیقات 1 تا 2 درصد از افراد جامعه به این اختلال مبتلا هستند. اختلال خود زشت انگاری معمولا از سنین نوجوانی شروع می شود، چون در این سنین است که نگرانی در مورد ظاهر آغاز می شود. جالب است که میزان شیوع اختلال خود زشت انگاری در بین زنان و مردان تقریبا به یک اندازه است اما نگرانی های تا اندازه ای متفاوت است. برای مثال در آقایان بیشتر به صورت نگرانی از نازک شدن موها و کم شدن موی سر، کم مویی یا پرمویی بدن، فرم عضلات (آقایانی که دائم در حال تزریق هورمون و پروتئین های بدنسازی هستند)، قد و اندام تناسلی دیده می شود. درخانم ها بیشتر نگرانی ها در رابطه با نواحی صورت، چهره و در مواردی شکل پاها و سایز سینه ها می باشد.

ایا کسانی که اختلال خود زشت انگاری بدنی دارند فقط از همین یک مشکل رنج می برند؟

گاهی علاوه براین فرد از اضطراب و حتی رفتارهای وسواسی مانند چک کردن مداوم آینه و دستکاری جوش ها و لک های صورت و آرایش کردن افراطی رنج می برد. اکثر افراد مبتلا به اختلال خود زشت انگاری بدنی نشانه های افسردگی را دارند و گاهی افسردگی شان آنقدر شدت یافته که دست به خودکشی می زنند.

درمان

اول از همه فراموش نکنید افراد مبتلا به اختلال خودزشت انگاری بدنی مشکل خود را در بدن و ظاهر خودشان می دانند و به جای مراجعه به روانشناس و روان درمان گر یا روان پزشک، سراغ جراحان زیبایی میروند. قدم اول در درمان این افراد کمک به آنها برای مراجعه به روان پزشک یا روانشناس برای ارزیابی و دریافت اقدامات درمانی لازم است. به عنوان مثال روان شناسان شناختی با استفاده از روش های شناخت درمانی روی دیدگاه و نگاه فرد به خود تاكید می-کنند و سعی دارند به فرد یاد دهند از پی شداوری بپرهیزد، ذهن خوانی نكند و احساس نكند همه در مورد او نظر می دهند و اگر كسی نگاهش كرد، معنی-اش این نیست كه قیافه اش زشت است. در واقع درمان این بیماران به تغییر نگاه شان به خود و محیط پیرامون شان وابسته است تا بتوانند از ظاهرشان لذت ببرند. همچنین برای درمان این اختلال گاهی از درمان دارویی به صورت همزمان نیز استفاده می شود.

واژگان کلیدی: اختلال خودزشت انگاری بدنی، احساس نارضایتی، احساس عدم تناسب اعضای بدن، شیوع اختلال خودزشت انگاری، روش درمان

گردآوری و تألیف: علی محمد میرآقایی- دانشجوی دکتری روانشناسی بالینی

 درمانگر مشکلات فردی (افسردگی، اضطراب، وسواس)

 مهارت های زندگی(اعتماد به نفس، جرآتمندی، تصمیم گیری)

 متخصص آشنا با اصول درمانی نوروفیدبک و نوروتراپ

اختلال خود زشت انگاری بدنی

فرستادن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.