برای تشویق رفتارهای خوبی که در فرزندتان میبینید این رهنمودها را امتحان کنید.

1- کودکان همان کاری را انجام می دهند که شما می کنید. فرزندتان به شما نگاه می کند تا درمورد نحوه رفتارکردن سرنخی کسب کنند. شما الگوی کودک هستید، بنابراین از رفتار خودتان برای راهنمایی او استفاده کنید. آنچه شما انجام می دهید، اغلب بسیار مهم تر از چیزی است که میگوئید. اگر میخواهید کودکتان بگوید “لطفا” خودتان هم آن را بگوئید. اگر نمیخواهید فرزندتان صدایش را بلند کند، خودتان آهسته و آرام صحبت کنید.

2- به فرزندتان نشان دهید که چه احساسی دارید. صادقانه به او بگوئید که چطور رفتار او روی شما تاثیر می گذارد. این کار به کودک کمک می کند که مانند یک آینه، احساسات خودش را در احساسات شما ببیند. نام این کار “همدلی” است. تا سه سالگی، کودکان می توانند همدلی واقعی را نشان بدهند. بنابراین شما می توانید بگوئید “من ناراحتم چون سرو صدا آنقدر زیاد است که نمیتوانم با تلفن صحبت کنم”. هنگامی که جمله را با “من” شروع می کنید، به فرزندتان فرصت می دهید که مسائل را از دیدگاه شما ببیند.

3- درست در لحظه ای که خوب است او را تشویق کنید. این بدان معناست که وقتی فرزند شما رفتاری می کند که شما می پسندید، میتوانید با بیان جمله ای مثبت او را تشویق کنید. مثلا “آفرین خیلی خوب بازی میکنی. واقعا خوشم اومد که تمام بلوک های خانه سازی رو روی میز نگه میداری”. این کار بهتر از آن است که منتظر شوید بلوکها روی زمین بریزند و شما متوجه شوید و داد بزنید که: “چند بار گفتم بلوک ها را روی زمین نریز”. این اظهار نظر مثبت گاهی اوقات تحسین توصیفی نامیده می شود. سعی کنید دربرابر هر نظر منفی (انتقاد و توبیخ) شش نظر مثبت (تحسین و تشویق) بدهید. نسبت 6 به 1 مسائل را متعادل نگه میدارد. به یاد داشته باشید که اگر کودکان بین “عدم توجه” یا “توجه منفی” حق انتخاب داشته باشند، به دنبال توجه منفی خواهند بود. یعنی کودک شما می خواهد به او توجه کنید ولو اینکه این توجه منفی باشد، تا اینکه به او بی توجه باشید.

4- خودتان را هم قد فرزندتان پائین بیاورید. زانو زدن در کنار کودکان و داشتن ارتباط چشمی هنگام صحبت با آنها، ابزار بسیار موثری برای برقراری ارتباط مثبت با آنها است. نزدیک شدن، به شما اجازه می دهد آنچه را که آنها ممکن است احساس یا فکر کنند، بفهمید. این کار همچنین به آنها کمک می کند روی آنچه که می گوئید یا می خواهید تمرکز کنند. اگر به فرزندتان نزدیک باشید و توجه او را جلب کنید، نیازی نیست از او بخواهید به شما نگاه کند.

5- “من حرفت را میشنوم”. گوش دادن فعال یکی دیگر از ابزارهای کمک به کودکان خردسال است تا با احساسات خود کنار بیایند. کودکان اغلب احساس سرخوردگی می کنند، مخصوصا اگر نتوانند احساساتشان را به خوبی بیان کنند. اگر فکرتان را درمورد اینکه آنها چه احساسی دارند برایشان بازگو کنید، به از بین بردن مقداری از تنش آنها کمک می کنید. این همچنین باعث می شود که آنها احساس احترام و آرامش بکنند. این کار بسیاری از بداخلاقی های بالقوه را از بین می برد.

6- به وعده هایتان عمل کنید. به توافق هایتان با کودک پایبند باشید. وقتی شما به وعده های خوب یا بدتان عمل می کنید، فرزندتان می آموزد که به شما اعتماد کند و احترام بگذارد. بنابراین هنگامی که قول می دهید وقتی اسباب بازی هایش را جمع کرد او را برای بازی به پارک می برید، حتما به قولتان عمل کنید. وقتی می گوئید اگر دست از اینطرف و آنطرف دویدن برندارد فروشگاه را ترک می کنید، آماده باشید که در صورت بروز این کار فورا آنجا را ترک کنید. لازم نیست در این موارد سر و صدا بکنید، هرچه واقع بینی بیشتر باشد بهتر است.

7- وسوسه را کاهش دهید. بازی کردن با عینکِ شما سرگرم کننده به نظر می رسد – برای کودک سخت است به یاد داشته باشد که به آن دست نزند. با دور از دید نگه داشتن اشیاء، احتمال جستجوی معصومانه اما پرهزینه آنها را کم کنید.

8- زمانِ مداخلة خود را انتخاب کنید. قبل از مداخله درمورد کاری که فرزند شما در حال انجام است، مخصوصا برای گفتن “نه” یا “نکن”، از خود بپرسید که آیا موضوع واقعا مهم است یا نه. با به حداقل رساندن دستورها، درخواست ها و اظهارنظرهای منفی، فرصت کمتری برای بروز درگیری و احساسات بد ایجاد می کنید. مقررات مهم هستند، اما تنها زمانی از آنها استفاده کنید که واقعا لازم باشد.

9- در برابر نق زدن مقاومت کنید. کودکان نمی خواهند آزاردهنده باشند. وقتی دربرابر نق زدن کودکان برای انجام کاری یا داشتن چیزی کوتاه می آییم، در واقع به آنها یاد می دهیم که این کار را بیشتر تکرار کنند – حتی اگر منظورمان این نباشد. “نه” به معنی “نه” است، و به معنی “شاید” نیست. پس نگوئید “نه”، مگر اینکه درمورد آن جدی باشید. اگر بگوئید “نه” و بعد کوتاه بیایید، دفعه بعد کودکان حتی بیشتر از قبل غر می زنند، به این امید که دوباره شانس بیاورند و شما تسلیم شوید.

10- از جملات ساده و مثبت استفاده کنید. اگر بتوانید دستورهای روشنی با عبارات ساده بدهید، فرزندتان بهتر می فهمد که از او چه انتظاری دارید (لطفا وقتی از خیابان عبور می کنیم دست مرا بگیر). بیان مسائل به شیوه مثبت باعث می شود که مغز آنها در مسیر درست فکر کند. مثلا، جملة “لطفا در را ببند” از جملة “در را باز نگذار” بهتر است.

11- مسئولیت و عواقب. هرچه کودکان بزرگتر می شوند، می توانید به آنها مسئولیت بیشتری درمقابل رفتارشان بدهید. همچنین می توانید به آنها فرصتی برای تجربه عواقب طبیعی رفتارشان بدهید. لازم نیست شما همیشه نقش منفی داشته باشید. مثلا، اگر فرزندتان فراموش کرد ظرف نهارش را در کیفش بگذارد، وقت ناهار گرسنه خواهد ماند. اوست که گرسنه می ماند و اوست که پیامد کار خود را تجربه می کند. یکبار گرسنه ماندن ضرری به او نمی رساند. گاهی اوقات با نیت خوب برای فرزندانمان آنقدر کار می کنیم که اجازه نمی دهیم خودشان چیزی را یاد بگیرند. در مواقع دیگر، شما باید پیامدِ رفتار غیرقابل قبول یا خطرناک را تعیین کنید. در این مواقع، بهتر است مطمئن شوید که عواقب رفتار را توضیح داده اید و فرزندتان از پیش آنها را پذیرفته است.

12- یک بار بگوئید و رد بشوید. تعجب می کنید وقتی ببینید که با انجام این کار فرزندتان بهتر گوش می کند؛ حتی اگر به آن حد از رشد اجتماعی نرسیده باشد که بخواهد آن را به شما بگوید. نق زدن و انتقاد کردن برای شما خسته کننده است و کارساز نیست. فرزندتان فقط گوش خود را روی نق زدن و انتقاد می بندد و نمیداند چرا شما ناراحت تر می شوید. اگر می خواهید به او آخرین فرصت را برای همکاری بدهید، عواقب همکاری نکردن را به او یادآوری کنید. بعد شروع به شمردن تا 3 بکنید.

13- کاری کنید که فرزندتان احساس مهم بودن بکند. کودکان دوست دارند بتوانند به خانواده کمک کنند. کم کم بعضی از کارهای ساده و یا چیزهایی که می تواند انجام دهد را به او واگذار کنید تا نقش خودش را در کمک به خانواده ایفا کند. این کار به او احساس مهم بودن می دهد و از کمک کردن احساس غرور می کند. هرچه برای انجام یک کار تمرین زیادی به فرزندتان بدهید، کودک در آن کار بهتر می شود و سعی می کند بیشتر تلاش کند. کارهای امن به کودکان کمک می کند احساس مسئولیت بکنند، اعتماد به نفس آنها افزایش یابد و به شما نیز کمک می شود.

14- برای موقعیت های چالش برانگیز آماده شوید. مواقعی هست که مراقبت از فرزندتان و انجام کارهایی که باید انجام دهید کمی پیچیده می شود. اگر درمورد این موقعیت های چالش برانگیز از قبل فکر کنید می توانید با توجه به نیازهای فرزندتان برنامه ریزی کنید. چند دقیقه قبل از اینکه میخواهید کودک فعالیت اش را تغییر دهد به او یادآوری کنید (10 دقیقه دیگر زمان تلویزیون دیدن تمام میشود، و موقع انجام تکلیف مدرسه است). درمورد اینکه چرا به همکاری او نیاز دارید با او صحبت کنید. در این صورت، او برای آنچه شما از او انتظار دارید آماده خواهد شد.

توصیه می شود در ارتباط با فرزندان خود به موارد زیر توجه کنید:

• استفاده از همدلی و بیان احساساتی که تجربه می کنید، می توانند در تغییر رفتارهای کودکان مؤثر باشند

• استفاده به موقع و صحیح از تشویق به اصلاح رفتارهای نامناسب کودک کمک می کند

• اجازه بدهید فرزندتان با نتایج کار خود مواجه شود و مسئولیت آن را بپذیرد، این کار به یادگیری او در انتخاب رفتارهای مناسب کمک میکند

• با واگذار کردن کارهای ساده ای که کودک از عهده آن برمی آید به او، احساس مهم بودن و اعتماد به نفس او را تقویت کنید

• بچه ها بیش از صحبت های شما، از عملکرد شما تأثیر می پذیرند

واژگان کلیدی: تشویق، الگوگیری، گوش دادن، پایبندی به قول ها و گفته ها، استفاده از جملات مثبت، مسئولیت پذیری، احساس مهم بودن، آمادگی برای موقعیت های چالش برانگیز، نق زدن، انتقاد کردن

تهیه و تنظیم: راحله کمار – کارشناس ارشد روانشناسی بالینی.

 هنر درمانگر کودکان و نوجوانان

 درمانگر مشکلات فردی (افسردگی و اضطراب)

رهنمودهایی برای تشویق رفتار خوب کودکان (مناسب برای 1 تا 8 سال)

فرستادن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.