تنبیه کردن: نکاتی که باید به خاطر سپرد

تنبیه کردن وسیله‌ای است که برای تغییر و اصلاح رفتارها مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای این‌که چنین شیوه‌ای مؤثر بوده و بر شدت مشکلات نیفزاید، باید به این نکات توجه کرد:

استفاده از تنبیه کردن به همراه سایر روش‌ها
استفاده از روش‌هایی چون جایزه و تسامح موجب می‌شود تا «تنبیه کردن» کارایی مطلوبی داشته باشد. هر چه میزان جایزه و تسامح بیشتر باشد، محروم شدن از آن‌ها (از طریق تنبیه شدن) مؤثرتر خواهد بود.

تعیین انتظارات و قوانین
والدین باید از اظهاراتی مبهم همچون «می‌خواهم در مدرسه رفتاری خوب داشته باشی» خودداری کنند و منظور دقیق خود را از «خوب» بودن مشخص سازند. والدین باید از تنبیه کردن بی‌رویه خودداری کنند و هیچ‌گاه تصمیم‌گیری در مورد نوع مجازات را به بعد از ارتکاب خطا موکول نکنند. نوع و نحوه‌ی تنبیه باید همزمان با تعیین قانون و قبل از نقض قانون مشخص گردد.
به فرزندتان بگویید برای پایان بخشیدن به دوره‌ی تنبیه چه باید بکند
نوجوانان باید بدانند که تا چه مدتی تنبیه خواهند شد و چگونه می‌توانند از آن رها شوند؛ به عنوان مثال، شما ممکن است فرزند خود را از صحبت کردن با تلفن برای دو هفته منع کنید یعنی مدت تنبیه کردن (دو هفته) را مشخص کنید و یا ممکن است به او بگویید «تا دو روز حق استفاده از تلفن را نداری و پس از آن اگرتکالیف مدرسه‌ات را بدون هیچ دردسری انجام دادی بعد از شام می‌توانی از تلفن استفاده کنی». بنابراین، فرزند شما خواهد دانست که چگونه می‌تواند از تنبیه مذکور رهایی یابد.

سعی کنید با مشاهده‌ی نخستین رفتار ناشایست، قانون و مجازات را مشخص سازید.
تنبیه کردن کودک به خاطر ارتکاب یک عمل برای نخستین بار، صحیح نیست. در این موارد باید قانون و مجازاتی را برای تکرار آن رفتار در آینده تعیین کرد، مثلاً چنانچه کودکی که همیشه سر وقت به خانه می‌آمده است یکبار به مدت یک ساعت دیر کند، به او بگویید اگر این رفتار تکرار شود فلان مجازات را خواهی داشت.
از تذکر و اخطار استفاده کنید
بیشتر والدین این نکته را رعایت می‌کنند اما لحن تذکرو اخطار آن‌ها با داد زدن، غر زدن و عصبانیت همراه است. تذکر و اخطار اگر به آرامی و با احترام باشد می‌تواند به حل مشکلات رفتاری کمک نماید. رویدادها می‌توانند به عنوان یک اخطار و یادآور مورد استفاده قرار گیرند: «موی خود را باید تا ساعت 7 روز جمعه کوتاه کنی»، زمان و روز در این جمله از نشانه‌های اخطاری هستند.
از ابراز جملاتی چون «همین الان باید لباس‌ها را اتو کنی» اجتناب کنید و به جای آن بگویید «تا عصر وقت داری که لباس‌ها را اتو کنی». به عبارت دیگر در مورد درخواست خود انعطاف داشته باشید و به فرزندتان فرصت دهید، اگر در موعد مقرر وظیفه‌ی یاد شده را انجام نداد، تنبیهی را که مشخص کرده‌اید به‌کار ببرید.
به جای تنبیه فرزند خود رفتار او را تنبیه کنید
اگر فرزندتان نمره خوبی در یک درس کسب نکرد، این بدان معنا نیست که او کودن است، شاید او برای امتحان آمادگی نداشته است. اگر کودکی برادر خود را کتک زد نمی‌توان گفت او آدم شرور و خودخواهی است، فقط می‌توان گفت که رفتار قابل قبولی نداشته است.
آرام باشید
گفتن این عبارت بسیار آسان‌تر از عمل کردن به آن است. هرگاه فرزندتان را تنبیه می‌کنید خونسردی و آرامش خود را حفظ کنید و برخوردی کینه‌ای با او نکنید. اگر او را از امتیازی محروم کرده‌اید دیگر غر نزنید و او را نصیحت نکنید، یعنی در مجازات او افراط نکنید.
از روش تنبیه کردن به طور افراطی استفاده نکنید
مجازات باید به یک رفتار خاص محدود باشد. مثلاً محروم کردن فرزندتان در استفاده از موتورسیکلت باید واکنش یک رفتار خاص بوده و در مورد هر رفتار ناشایستی تکرار نشود زیرا او به استفاده نکردن از موتور عادت کرده و حالت تنبیهی این اقدام از بین خواهد رفت.
مجازات را به تأخیر نیندازید
مؤثر بودن استفاده از تنبیه به این بستگی دارد که زمان لازم آن چقدر از ارتکاب یک رفتار ناشایست فاصله داشته باشد. شدت و طول دوره‌ی مجازات نسبت به سرعت انجام مجازات از اهمیت کمتری برخوردار است.
کارایی یک مجازات به شدت و طولانی بودن آن بستگی ندارد
کارایی استفاده‌ی نامرتب از مجازات‌های شدید و طولانی بسیار کمتر از مجازات‌های کوچک و فوری است. طول دوره‌ی تنبیه به این بستگی دارد که یک رفتار ناشایست، چه موقع تعدیل شده و یا چه زمانی فرزند شما به آن تنبیه خاص اهمیت نمی‌دهد.

منبع: کلیدهای رفتار با نوجوانان / تألیف: دکتر دن فونتنل / ترجمه: مسعود حاجی زاده – اکرم قیطاسی
تهیه و تنظیم: مرضیه اسماعیلیان (کارشناس ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان)

تنبیه کردن: نکاتی که باید به خاطر سپرد
دسته بندی شده در:            

فرستادن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.