والدین و فرزندان باید به‌طور دقیق بدانند که چه رفتاری از آ‌نها انتظار می‌رود و در صورت سهل‌انگاری در انجام آن چه نوع مجازاتی در انتظار آن‌ها خواهد بود. سه راه عمده برای این‌کار وجود دارد که به توضیح آن‌ها می‌پردازیم.

از مجازات‌های طبیعی استفاده کنید: بعضی از رفتارها در ذات خود مجازات را هم در بر دارند. این نوع مجازات‌ها برای ترک یک رفتار خاص بسیار اثربخش هستند. اکنون به چند مثال توجه کنید:

  • ما در ساعت 7 شام خوردیم، بدون آن‌که غذایی در آشپزخانه بماند. وقتی فرزندمان در ساعت 7:30 دقیقه به خانه برگشت، غذایی برای او باقی نمانده بود.
  • من فقط لباس‌هایی را که درون سبد لباس‌های چرک قرار دارد می‌شویم. نتیجه‌ی طبیعی آن این است که اگر لباس‌های چرک را در سبد مخصوص لباس‌های چرک قرار ندهیم، یا باید آن‌ها را شسته نشده بپوشیم و یا آن‌ها را با دست بشوییم.

نتیجه‌ی طبیعی مورد استفاده در برخورد با کودکان “همکاری” در خانه است. والدین به فرزندشان می‌گویند “اگر تو با من همکاری کنی من هم با تو همکاری خواهم کرد” بیشتر نوجوانان احساس می‌کنند که والدین همیشه آن‌ها را زیر نظر داشته و وظایف زیادی از آن‌ها انتظار دارند. آن‌ها شکایت می‌کنند که “ای کاش والدین دست از سرم برمی‌داشتند و اجازه می‌دادند آن کاری را که دلم می‌خواهد انجام دهم.” برخی نوجوانان فکر می‌کنند در ازای هر ده کاری که برای والدین خود می‌کنند والدین آن‎‌ها فقط یک کار برای آن‌ها انجام می‌دهند. والدین ممکن است به فرزند خود بگویند “اگر انتظار داری ما از تو چیزی نخواهیم تو هم حق نداری چیزی از ما بخواهی.” او نخست تصور می‌کند که این معامله‌ی خوبی است ولی پس از مدتی درمی‌یابد که این معامله به زیان اوست زیرا والدین کارهای بیشتری برای او انجام می‌داده‌اند که وی نسبت به آن‌ها بی‌توجه بوده است. بسیاری از راه‌های برقراری ارتباط با نوجوانان بر شیوه‌هایی استوار است که بر نتیجه‌ی طبیعی و منطقی رفتارها تأکید دارند. در این زمینه باید دو نکته را به خاطر سپرد:

  • نخست آن‌که نتیجه‌ی طبیعی باید برای فرزند شما اهمیت داشته باشد تا بتواند مؤثر واقع شود.
  • دوم آن‌که پیش از کاربرد این شیوه باید مشخص نمایید که آیا مایلید تا نتیجه‌ی طبیعی یک رفتار روی دهد یا خیر؟

قانون مادر بزرگ‌ها: این قانون توسط بسیاری از والدین به‌کار می‌رود. به عنوان مثال “کاری را که من از تو می‌خواهم انجام بده سپس اجازه داری هر کاری که خودت می‌خواهی بکنی” یا “کاری را که من از تو می‌خواهم انجام‌ بده سپس کاری را که تو از من می‌خواهی انجام خواهم داد” مادری ممکن است بگوید “اگر غذایت را بخوری، می‌توانی از دسر بعد از غذا استفاده کنی” نتیجه‌ی طبیعی نتیجه‌ای است که به‌طور طبیعی روی دهد و واقعیت داشته باشد، اما نتیجه‌ای که در مثال قبل ذکر شد، از سوی انسان طراحی می‌شود و در مواقع اضطراری کاربرد دارد. اکنون به ذکر چند مثال می‌پردازیم.

  • تا زمانی که تکلیف‌های مدرسه‌ات را انجام نداده‌ای نمی‌توانی از تلفن استفاده کنی.
  • تا زمانی که اتاقت را مرتب نکرده‌ای نمی‌توانی خانه را ترک کنی و برای تفریح بیرون بروی
  • اگر ماشین را روز جمعه بشویی، همان شب می‌توانی از آن استفاده کنی

از نتایج مهم استفاده کنید: هنگامی که نتایج طبیعی و یا قوانین مادربزرگ‌ها قابل استفاده نباشد، باید نتایجی را که برای فرزندتان اهمیت دارد مشخص نمایید و قوانینی را بر اساس آن نتایج پایه‌گذاری کنید. نتایج می‌توانند ایجابی یا سلبی باشند. نتایج ایجابی شامل مواردی است که به‌طور عادی در منزل رایج نیست، از جمله به سینما رفتن با دوستان، یا شب را در خانه‌ی یکی از دوستان گذراندن. نتایج سلبی شامل گرفتن امتیازات و ایجاد محدودیت است و تمام فعالیت‌ها و درخواست‌هایی را که فرزندتان به آ‌نها علاقه دارد، در بر می‌گیرد.

  • اگر فرزندتان مایل است تعطیلات آخر هفته را با دوستانش سپری کند به شرط آن‌که تمام تکلیف‌های درسی‌اش را در طول هفته به خوبی انجام دهد، با او موافقت کنید
  • به شرطی که فرزند شما با خواهر و برادران خود رفتار خوبی داشته باشد، می‌تواند برای دیدن مسابقات ورزشی به ورزشگاه برود.

نتایج ایجابی یاد شده به فرزند شما کمک می‌کند تا در مقابل تغییر یک رفتار، پاداش بگیرد. در مورد نتایج سلبی، می‌توان به این مثال‌ها اشاره کرد:

  • فرزندی که با پدر و مادرش مشاجره می‌کند، بهتر است از خرید کفش نو برای بازی فوتبال محروم شود.
  • نوجوانی که یک شب سر وقت به خانه نیامده، تا یک هفته باید از بعضی تفریحات محروم شود.

در تمام مثال‌های یاد شده باید نتیجه‌ای را تعیین کنید که برای فرزندتان اهمیت دارد و سپس بر اساس این نتایج خاص، انتظار دگرگونی‌های ویژه‌ای را در رفتار فرزندتان داشته باشید. این نوع نتایج به اقتضای اختلاف علاقه‌ها و نیازهای نوجوانان با هم تفاوت دارد و برای هر نوجوان باید به طور خاص تعیین شود.

کلیدواژه: شیوه های قانون گذاری ، تعیین مجازات منبع: کلیدهای رفتار با نوجوانان / تألیف: دکتر دن فونتنل / ترجمه: مسعود حاجی زاده – اکرم قیطاسی تهیه و تنظیم: مرضیه اسماعیلیان (کارشناس ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان)

شیوه‌های قانون‌گذاری و تعیین مجازات

فرستادن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.